Heuscheuer Grosse, Hejśovina, Hejszowina, Wielka Hejszowina, Stołowa Góra Stołowiec, Wielki Spękany Wierch, Wielki Spękany Szczyt, Szczeliniec Wielki

Niezwykłe wrażenia i piękne wspomnienia zachowuje w pamięci każdy, kto choć raz odwiedził "Szczeliniec Wielki". Szczeliniec Wielki jest najwyższym (919m) szczytem Gór Stołowych i zarazem ich najatrakcyjniejszym i najczęściej odwiedzanym miejscem. Tworzy go stoliwo o wymiarach 600 na 300 m, górujące około 150 metrów nad Karłowem który stanowi najdogodniejszy punkt wyjścia na szczyt.

Od zachodu wyrasta mniejsze stoliwo Szczelińca Małego (895 m.), oddzielone przełęczą około 867 m. Szczeliniec Wielki z daleka wygląda na masyw o rozległym płaskim wierzchołku i prawie pionowych zboczach, stąd też zapewne wywodzą się dawne nazwy góry. A w rzeczywistości zbocza opadają prawie ze wszystkich stron skalnymi murami o wysokości do 60 m zaś cały rozległy wierzchołek jest bardzo gęsto spękany, i to znacznie w głąb. Cały masyw jest zbudowany z kredowych piaskowców ciosowych o zwiekszonej odporności na wietrzenie w stosunku do niżej leżących piaskowców marglistych. Spękanie ławicy piaskowców ciosowych utworzyło największe w Polsce "skalne miasto". Na trzech poziomach spotykamy niezliczone skały o fantazyjnych kształtach. W wiekszości każda skała i skałka posiada własną nazwę, nawiązujące do jej kształtu, np. Wielbłąd, Słoń, Wiewiórka, Głowa Księżniczki Emilki. czy stanowiący wręcz symbol tych gór Małpolud Wiele nazw nawiązuje do popularnych przewodnickich legend o Szczelińcu.. Niektóre skały są wizytówką, wręcz symbolem tych gór jak np. Małpolud (Mamut). Obok głębokich spękalin i szczelin (np. Piekło do 30 m gdzie jeszcze latem leży śnieg, Diabelska Kuchnia, Czyściec) są labirynty, tunele, a także pojedyncze formy. Kulminację stoliwa stanowi Fotel Liczyrzepy, służący jako punkt widokowy. Z kilku punktów na krawędzi dolnego poziomu stoliwa Szczelińca Wielkiego roztaczają się wspaniałe widoki obejmujące większość pasm górskich polskich i czeskich Sudetów. Panoramy te są zaliczane do najpiekniejszych w polskich górach. Obecnie najwspanialsze widoki roztaczają się tarasów przy schronisku PTTK oraz z tarasów południowo-wschodnich.

RO¦LINNO¦Ć Całą wierzchowine porasta (łącznie z niektórymi skałami) las świerkowy regla dolnego z domieszka jarzębiny i borzozy oraz buka. Rosnace na skałach i w szczelinach drzewa mają często skarłowaciałe lub zdeformowane kształty. Natomiast na zboczach Szczelińca Wielkiego rosna dorodne lasy świerkowe z domieszka buka. Na skałach występują liczne gatunki mchów, wątrobowców i porostów. W niektórych ciemnych i wilgotnych szczelinach (np. w Piekiełku) występuje bogate zbiorowisko sinic i wśtrobowców, m.in. właśnie tu ma jedyne stwierdzone dotad w Polsce stanowisko reliktowy gatunek wątrobowca Gumnacolea acutiloba. Na skałach północnego zbocza na wysokości około 850 metrów rośnie endemiczny gatunek mchu Dicranum sendtneri. W szczelinach i na skałach występuje także świecący mech, świetlik (Schistostega osmundecea). Na skałach i w runie leśnym na zboczach występują płaty borówki czernicy (Vaccinium myrtillus). Świat zwierzęcy jest natomiast dość ubogi, głównie ze wzgledu na duży ruch turystyczny. Szczyt Szczelińca Wielkiego objety jest ochroną w krajoznawczym rezerwacie przyrody "Szczeliniec Wielki" o powierzchni 50,26 ha. Zwiedzanie rezerwatu odbywa się po ściśle wyznaczonej trasie, która stanowi fragment ścieżki Dydaktycznej Skalnej Rzeźby.

HISTORIA Na wierzchołek prowadzi ścieżka po 665 stopniach, ktorą zbudował oberżysta z Karłowa Franz Pabel i major B. Von Rauch. Właśnie F. Pabel był twórcą trasy zwiedzania i autorem większości nazw skał. Szczeliniec stał się od końca XVIII w. Ogromną atrakcją turystyczną i odwiedzili go wybitni wędrowcy (w 1790 r. kr. Fryderyk Wilhelm II, Johann Wolfgang Goethe, w 1791 r. min. hr. von Hoym i wielu innych). Od 1813 r. Pabel pełnił oficjalnie funkcję przewodnika po szczycie i pobierał opłatę za zwiedzanie. Już w 1815 r. wzniesiono tu drewnianą altanę, a w 1846 r. ukończono budowę schroniska, powiększonego w latach 1857-59. Obecnie zwiedzanie Szczelińca Wielkiego jest płatne i odbywa się tylko po wyznaczonej trasie, natomiast Szczeliniec Mały jest niedostępny dla turystów. Oba wierzchołki leżą w rezerwacie przyrody o powierzchni 50,25 ha. Na skale obok schroniska znajduje się tablica upamiętniająca pobyt J.W. Goethego w 1790 r.

Do opracowywa treści stony wykorzystano "Słownik geografii turystycznej Sudetów nr13 GÓRY STOŁOWE" pod redakcją Marka Staffy

(c) 1999 PULSAR.NET.PL